Bir bedende yaşıyorum. Tıpkı, ben olmayan diğer benler gibi. Şu tılsımlı, şu acayip kuarklar var ya bu işin asıl sorumlusu onlar. Onların sayesinde buradayım. Bir bildikleri olmalı ya da bana öyle geliyor. Kuarklar bir araya gelip nötron ve protonları oluşturuyor önce, yani çekirdeği. Sonra, çekirdeğin etrafında elektronlar turlamaya başlıyor, al sana atom. Atomlar ise birbirlerine bağlanarak molekülleri. Moleküller de dağları, gürül gürül akan nehirleri, kuşları, börtü böceği, yani etrafımda görüp işittiğim, dokunduğum, kokladığım, yediğim, içtiğim her şeyi. Gözyaşlarım dahil bütün şeyler, bütün nesne ve bedenler bu basit ve karmakarışık ilişkinin sonucu. Bay Pan Flüt, bir keresinde “bana bir ilişki ver, sana bir kâinat yaratayım” demişti.

Ne yapayım ben de böyle bir teşekkürüm dünyaya yazısı ilk önce Uluer Aydoğdu üzerinde ortaya çıktı.

Potlatch, unutulmuş bir şey! Kızılderililer, verilen armağana (gift) sessiz kalmazlardı, karşılığında bir şey verirlerdi hiç tereddüt etmeden. Marcel Mauss -işbölümü teorisini ortaya atan Emile Durkheim’ın yeğeni ve çalışma arkadaşı- The Gift (Armağan) adlı kitabında “potlatch’ı bölünmenin olumsuzlanması, bütünün onaylaması” olarak görür. “Bu”, der Mauss potlatch için, “hiç kimsenin dışlanmasına gerek olmayan -ya da dışlanması imkânsız- ilk yuvarlak masaydı.”

Potlatch, Mauss’a göre Altın Çağ’ın bir yankısıdır da aynı zamanda. Buraya bir parantez açarsak: 1930’de Luis Bunuel’in çektiği L’age Do’r (Altın Çağ) filmi, modern zamanlara küfürdür,  varoluştan kaçarken yakalandığımız girdaba esaslı bir karşı çıkış.

Potlatch, hiç de yabancı olmadığımız bir alışveriş biçimi aslında: Nefes alırken az önce aldığım nefesi vermek zorundayım. Aldığımı vermekten, verdiğimi almaktan söz ediyorum. Bilmem kaçıncı nesil ve son derece karmaşık bir bedenin yapıp ettiği işten… ‘Ben’ denilen şeyin bu alışverişte bir dahli yoktur. Beden, kendi kendine nefes alıp verir.

Potlatch yazısı ilk önce Uluer Aydoğdu üzerinde ortaya çıktı.

No, the birth of a mountain takes a long time,
so his death will take a long time.

No, the world is something like you, an object, a body.

Hayır, bir dağın doğumu uzun sürdüğü için ölümü de uzun sürer

hayır, dünya da senin gibi bir şeydir, bir nesne, bir beden

hayır, tanrı, devlet, mitler girdaptır varoluştan kaçarken yakalandığımız

hayır, ilerlemiyoruz, evcil düştük

hayır, küf mantarlarıyla aramızda bir mesafe yok

hayır, ucu açık bir matematiktir kâinat

hayır, zarlar gelmiş gibi davranamayız

hayır, pırrrr, yegane, tek ve biricik şiirdir

hayır, görebilen gözler Monolit Kütle’nin için için ve dışın dışın kıpraştığını görüyor

hayır, fiziksel gerçekliğe uymayan zihinsel bir gerçekliğimiz var

hayır, durumlar yaratarak ilerlemeliyiz tıpkı go taşları gibi

hayır, yaşadığımız kurgusal ve hayali dünya gerçek ama yanılsama.

…

Hayır yazısı ilk önce Uluer Aydoğdu üzerinde ortaya çıktı.

Son model, bilmem kaç milyarıncı nesil bir beden. Son derece karmaşık bir organizma. Bu karışıklığı yönetebilecek beyin, kalp gibi yapılanmalarla donanmış. Beş duyusuyla dünyaya, giderek evrene katılıp dünyayı ve evreni deneyimliyor. Aha işte ‘ben’ dediğimiz şey, nesne bu deneyimlerin toplamı.

Peki ve güzel. Bir beden ne yapar?

Bir beden, anne karnında var olamayacağı yere varıncaya kadar bir bütün olarak serpilir gelişir. Rahimde kapladığı hacim başka bir dünyayı gerektirmeye başladığında şaşmaz bir karalılık ve isabetle başını uterise (doğum kanalı) hizalar. Artık o uzun, ince yolu göze almıştır. Karanlığı, darlığı deneyimlemeyi göze almıştır. Kendi kendine, kendini yaratmak için o var olduğu dünyadaki varlığının canına kıyması gerektiğini biliyordur. Cana kıymaktan daha yaratıcı, yaratmaktan daha cana kıyıcı bir edim, şiir var mı, yok! Değilse yenilikler, başka dünyalar nasıl mümkün olur?

Ve açılan her kapı onu başka bir yere kapatır.

Ah, annem doğurarak öldürdü beni.

Ah, annem öldürerek doğurdu beni.

Bir beden boğularak doğar.

Bir beden doğar, karanlık ve dar bir geçitten sürüne sürene geçerek. Ve bu geçişteki bütün zorluklar deneyim olarak o bedenin daha sonraki hikayesini, deniyimlerini etkileyecektir.

Bir beden, enerjisini çevresinden alıp atıklarını çevresine boşaltan bir metabolizmadır. Yani bir beden yer içer ve atıklarını çevresine boşaltır. Bir beden uyur, uyanır, ağlar, yürür, koşar, ağrır. Bir beden bakar, görür, dinler, işitir, dokunur, uzanır, devasa bir eldir, tutar, kavrar diğer şeyleri, nesneleri, bedenleri deneyimler, koklar.

Bir beden düşünüp taşınır bir yerden başka bir yere, bir düşünceden başka bir düşünceye. Bir bedenin kendi aklı vardır anbean yeniden, yeniden yapılanan.

Bir beden gördüğü, işittiği, dokunduğu, kokusunu içine çektiği, yediği içtiği şeylerin toplamı ve daha fazlası bir ‘ben’dır. Son derece karmaşık bir beden vasıtasıyla deneyimlenen, yaşantılanan, sınanan dünya haķkında bir dünyadır.

Gelip geçiçi ama verimli bir döngü. Kendini anbean daha büyük, daha kapsamlı ve karmaşık bütunlere, ‘ben’lere açan bir yapılanma… Kendi kendine kendi canına kıydıkça kendinı yaratan aklı, kalbi, bilinci olan bir şey, bir nesne…

Ve bir beden boğularak ölür. Ölüm, ters dönmüş doğumdur.

Ah, annem doğurarak öldürdü beni – Ah, annem öldürerek doğurdu beni yazısı ilk önce Uluer Aydoğdu üzerinde ortaya çıktı.