DENİZSUYUKÂSESİ – YAZ 2019 – SAYI 48 – pdf

DENİZSUYUKÂSESİ – YAZ 2019 – SAYI 48 – pdf

Karıncanın, saksağanın, vaşağın bedeni dışında anlam, değer ve kuralları yoktur. Yoktur, çünkü balinanın bedeni anlam, değer ve kuralların kendisidir. Aha işte ortada somut, fiziksel ve nesnel bir beden varken, onun ötesinde, yanında, içinde, üstünde, altında anlam, değer ve kural arama ve bulma işi mi, metafiziktir. Öyleyse, geçmiş olsun.   


Hep akışlar vardır, sürekli akışlar. Durmak bilmeyen bir araya gelmeler, birbirinin içinde erimeler, birbirine blok oluşturmalar, ısınmalar, ışınmalar…

“Merkezlerin çözülmeye, dağılmaya başlaması ile ‘büyük adamların’, büyük sanatçıların devri bitti. Şimdi herkes ‘büyük adam’, herkes kendi bütünselliği içinde büyük düşünür, büyük sanatçı ya da “megaproje”… Giderek güçlenen bir ağ oluşumu söz konusu ve bu akışın herhangi bir noktasında yer alanlar arasında artık önemli ya da önemsiz ayrımı yapmak imkânsız. Varoluşta önemli olan tek bir şey var: Dolaşım ya da akış ve oluşlar…

Şiir de dolaşımdır, akış ve önemli olan şiirin dolaşımı, değiş tokuşudur. Ben sana bir şiir okuduğumda sen de bana bir şiir okursun. Hobaaa… Potlatch!

Potlatch, unutulmuş bir şey! Kızılderililer, verilen armağana (gift) sessiz kalmazlardı, karşılığında bir şey verirlerdi hiç tereddüt etmeden. Marcel Mauss -işbölümü teorisini ortaya atan Emile Durkheim’ın yeğeni ve çalışma arkadaşı- The Gift (Armağan) adlı kitabında “potlatch’ı bölünmenin olumsuzlanması, bütünün onaylaması” olarak görür. “Bu”, der Mauss potlatch için, “hiç kimsenin dışlanmasına gerek olmayan -ya da dışlanması imkânsız- ilk yuvarlak masaydı.” Potlatch, Mauss’a göre Altın Çağ’ın bir yankısıdır da aynı zamanda. Buraya bir parantez açarsak: 1930’de Luis Bunuel’in çektiği L’age Do’r (Altın Çağ) filmi örneğin… Modern zamanlara küfürdür,  varoluştan kaçarken yakalandığımız girdaba esaslı bir karşı çıkış.

Potlatch, hiç de yabancı olmadığımız bir alışveriş biçimi aslında. Nefes alırken az önce aldığım nefesi vermek zorundayım. Aldığımı vermekten, verdiğimi almaktan söz ediyorum. Son derece karmaşık ve bilmem kaçıncı nesil bir bedenin yapıp ettiği işten… ‘Ben’ denilen şeyin bu alışverişte bir dahli yoktur. Beden, kendi kendine nefes alıp verir.

Bir şiiri, şiir katına yükselten bir akış var öyleyse, bir dolaşım, bir değiş tokuş. Bu akışı elinde tutanların sınırlı oluşu kuşkusuz akışın yönlendirilmesini kolaylaştırır. Böylece içinden geçilmesi gereken kodlar oluşur. Örneğin iyi-kötü şiir kodu.

‘Şiir rahipliğine’ soyunan kimi şair ve dergi şiirin koruyucusu havasındalar, ama geçti onların pazarı. Anbean bütün anlam, değer ve kuralları yok eden “her şeyi yadıysan ruh” iş başında… Hem Özyapım hem de Özyıkım’dır varoluş. Her an kendi şölenini kutlayıp her an kendi yasını tutan… Komünist Manifesto’daki şu ifade, söylemeye çalıştığım şeyi en yalın ve şiirsel şekilde söylüyor: “Her şey dağılıyor, merkez yerinde durmuyor.”

Bu satırlar on sene öncesinden. Mühür dergisinin Mart-Nisan 2009 tarihli 24. sayısında yayımlanan Dolaşımı-İnternet, adlı yazımdan.Buradayım. Bahar bahar baharıyorum:

İnternet öncesi “bir yerden, belirli merkezlerden çok yere, her yere” anlam, değer ve kurallar üretimi, dağıtımı, dolaşımı şimdilerde merkezlerin dağılmaya başlaması ile “çok yerden, her yerden çok yere, her yere” şeklinde eviriliyor. Ağ dolaşımı katmansız, merkezsiz ve doğrudan olduğu için hiyerarşik, tekelci anti pazarlar (kapitalist) için hiç kuşkusuz tehdittir. Dünyanın herhangi bir yerinde yazılan bir şiir anında dolaşıma girip bir an’da hiçbir merkezi karar alıcı’nın süzgecinden geçmeden her yere yayılabiliyor, düşünsenize.

Düşünce demişken söyleyeyim, düşünmek, taşınmakla sıkı sıkıya bağlı bir edimdir. Yani düşündüğünüzde var olan konumunuzdan başka bir yere taşınırsınız. Değilse ezber!

Hep akışlar vardır, sürekli akışlar. Durmak bilmeyen bir araya gelmeler, birbirinin içinde erimeler, birbirine blok oluşturmalar, ısınmalar, ışınmalar… Şimdinin şekli şemalı öncekine benzemez, feodal anlam, değer ve kurallar kapitalist anlam, değer ve kurallardan farklıdır tıpkı köylerde konuşulan dilin şehirlerde konuşulan dilden farklı olması gibi ya da bir delikanlının giyim tarzı yetişkin birisinin giyim tarzına benzemez. Akışlara blok koyan pıhtılaşmaların yanı sıra akışları geçiren yapılanmalar da vardır… İnsanlar akışların kendi üzerlerinden geçmesine ya izin verirler ya da akışları engellerler, ancak her iki durumda da akışların sürekliliği esastır. Deleuze’e gidip sorsak insanların en çok korktuğu şeyin sel olduğunu söyleyecektir hemen. Doğru, akışın (varoluş doludizgin ve azgın bir akıştır) bizi savurup sürüklemesinden korkarız. Ama nafile; akışlar pıhtılaşmaların, yapı ve kurumların, anlam, değer ve kuralların arasından, içinden, altından, üstünden akıp geçer her defasında aşındırıp var olanı yeniden yapılandırarak. Yıkılıp gideriz hep, yok olup gideriz, ancak varoluş sürer, oluşur durur her defasında yeniden, var olur.

“Akış (flux)”a, yani “oluş (becoming)”e katılan, kendini ona açan “olumlu”, “yaratıcı”, “hayat dolu” bir yapı parçacığı olarak mı hareket ediyorsun yoksa “çöküş (dekadent)” içinde “olumsuz”, “hasta” ve “süreksiz bir akıl” olarak mı?

Soru bu ve hayati…

Denizsuyukâsesi – YAZ 2019 SAYI 48 – Terör Kavramına Felsefi Bakış – Serhat Tuna

Terör, terörist ve terörizm gibi kavramlar sadece ülkemizde değil, tüm dünyada sürekli gündem oluşturan ve hemen her ülkede yaşanan bir gerçek haline gelmiştir. Bir bakıma kitlesel savaşlar yerini günümüzde herhangi bir ülkenin herhangi bir şehrinde her an yaşanabilecek bombalama, araçlarla insanları ezme, bıçaklama ve daha birçok farklı yöntemlerle günlük yaşamlarını sürdüren masum sivillere yönelik eylemlere bırakmıştır. Terör örgütlerinin adları ve yöntemleri zaman zaman değişikliklere uğramakta, sadece örgütler değil “devlet terörü” gibi söylemlere de sık rastlanmaktadır. Birçok bilim adamı, terör uzmanı terör üstüne çalışmalar yapmakta, makaleler yazmakta ama esas noktayı pozitif bilim yapma adına kaçırmaktadırlar. Terörün felsefi alt yapısı gözden kaçırılıp, arka planda kavramların içerik ve işlevi gözardı edildikçe bu çalışmaların yayımlanmış makale olmaktan öteye geçemeyeceği gerçeği değişmeyecektir. Kavramın neyi ifade ettiğini bilmezseniz ya da ona muğlak bir tanım yüklerseniz kavram yanıltıcı olabilir. William James[1] şöyle söyler: “Bir kavramı anlamak için onun ne anlama geldiğini bilmelisiniz. Daima bir bu veya bunu soyut bir parçası anlamına gelir ki ilk kez onunla algısal dünyada tanışıklık kurarız, ya da böyle soyut parçaların bir toplanması anlamına gelir. Tüm kavramsal içerik ödünç alınmıştır: Renk kavramının ne anlama geldiğini bilmek için kırmızı, mavi veya yeşili görmüş olmalısınız;…” Şimdi terör kavramına bu çerçevede ele alalım.

I- Terör Kavramı

Amerika Birleşik Devletlerinin Pearl Harbor’dan sonra kendi ülke toprakları üstünde yaşadığı en büyük saldırı ve yıkım 11 Eylül 2001’de yaşandı. İnsanlık tarihinde “terörle savaş” kavramı da asıl bu noktadan sonra yerini aldı. Igor Primoratz “Terrorism” başlıklı makalesinde 11 Eylül’den önce terörizm konusunun felsefe tartışmalarında çok da fazla yer almadığını, ancak bu saldırıdan sonra bu kavramın felsefe gündeminde yer aldığını söylemektedir. Ancak Prof. Dr. İoanna Kuçuradi’nin “Terörü bir olgu olarak değerlendirip nasıl ortaya çıktığını, geliştiğini, bir metod haline geldiğini görüp ona göre tedbir almalı… Terörizm çağımızda uluslararası bir olgudur, ama dünyada resmi bir terör tanımı yok. Çünkü bu devletlerin işine gelmiyor. Terör, sadece bir siyasal mesele olarak kabul edilemez; onu, hiç şüphe yok bir tarihsel ve felsefe arka plan üzerinden okumak gerekir… Daha önce de yazmıştım, ama şimdi tam sırası gelmişken tekrarlamak istiyorum: Terörü bir felsefi problem olarak en kuşatıcı bağlamda temellendiren düşünür, Albert Camus’dur.” sözleriyle ifade etmeye çalıştığı Terörizm ve Felsefe konusundaki düşüncelerinde, Primoratz’ın aksine Camus’da felsefi anlamda terör kavramının ayrıntılı olarak verildiğini görmekteyiz.

Albert Camus Başkaldıran İnsan adlı eserinde terörü “Bireysel Yıldırıcılık”, “Devlet Yıldırıcılığı ve Usdışı Yıldırı” ve “Devlet Yıldırıcılığı ve Ussal Yıldırı” bölümlerinde ayrıntılı olarak ele almıştır. Camus eserinin girişinde şöyle der: “Bir tutku cinayetleri vardır, bir de mantık cinayetleri. Aralarındaki sınır belirsizdir. Ama ceza yasası oldukça elverişli bir biçimde, kasıt kavramıyla ayırır bunları birbirinden. Kasıt ve kusursuz cinayet çağında yaşıyoruz.” Camus’nun “kasıt ve kusursuz cinayet çağında yaşıyoruz” sözlerinde bir bakıma terörü görüyoruz. “Mantık cinayetleri” kavramına ise canlı bombaları örnek verebiliriz. Bu noktada gözden kaçırılmaması gereken husus, Camus’nun 1950’lere kadar olan süreç için belirleyici bir rol oynayabileceğidir. Camus Bireysel Yıldırıcılık adlı bölümün oldukça uzun bir şekilde 1878 yılında Rus terörizminin nasıl doğduğunu ve devrime giden süreci ele alır.

Terör kelimesi Fransızca’dan gelmektedir. Kökeni ise Latince “terrere”dir. Aslında ilk kez Fransız ihtilalinde “reign of terror” şeklinde kullanılmıştır. Kelimenin o dönem için taşıdığı anlamla, günümüzde taşıdığı anlam oldukça farklıdır. O dönemde, demokrasi ve eşitliğin korunması adına her türlü baskı ve şiddetin uygulanması gerektiğini ifade etmekteydi. Ama asıl ilginç olan nokta hala resmi bir tanımın ortaya konmamış olmasıdır.

Terör, terörizm, terörist gibi kavramlar her devletin işine geldiği gibi tanımlandığını söylersek çok da yanlış bir şey söylemiş olmayız. Örneğin, ABD Kara Kuvvetleri Eğitim ve Doktrin Komutanlığı istihbarat birimlerince 15 Ağustos 2005 yılında yayınlanan “Terrorism” başlıklı raporda terörizmin tarihsel gelişimi ele alınır. Raporda, terörizmin İlkçağ’dan beri varolan bir olgu olduğu, Romalıların “sicarii” dedikleri, Türkçeye hançerli adamlar diye çevirebileceğimiz, grubun Roma işgal kuvvetlerine karşı terörist eylemde bulundukları, daha sonraları Haçlı seferleri sırasında Şii İslam grupları tarafından düşman liderlerini hedefleyen çeşitli saldırıların düzenlendiğinden söz edilmektedir. Rapor eski çağlarda yaşanan bu tip eylemlerin günümüz terörist eylemleriyle ilintili olduğunu, 20. yüzyılın soğuk savaş döneminde de Sovyetler Birliği’nin dünyadaki devrimci hareketlere dolaylı ya da dolaysız destek verdiğini, komünist olmayan ülkelere kendi politik sistemini ihraç etme amacıyla dünya çapında şiddet ve terör olaylarının temel sebebi olduğunu ileri sürmektedir. Yine aynı raporda modern terörizm çağının da 1968 yılında FKÖ (Filistin Kurtuluş Örgütü) tarafından gerçekleştirilen Tel Aviv-Roma uçağının kaçırılma eylemiyle başladığı söylenmektedir. 1970’li ve 80’li yıllarda Sovyetler Birliği’nin çeşitli grup ve bireylere maddi desteğin yanı sıra silah ve cephane sağladığı KGB ve GRU (Doğu Alman Gizli Servisi) tarafından istihbarat işbirliği yapıldığını, özellikle Doğu Almanya ve Çekoslovakya’da kamplarda eğitim verildiği, Libya gibi radikal rejimlere sahip ülkelere silah verildiği ileri sürülmektedir.

Günümüzde ise, terörizmin Sovyetler Birliği’nin çöküşüyle bir evrim sürecine girdiğini, 1980’li yıllarda tüm terörist oluşumların ancak %3’ü olan radikal İslami grupların 1995’lerde %46’lara çıktığı ve artarak da devam ettiği belirtilmektedir. Global ekonomi ve gelişen iletişim teknolojileriyle terörizmin anlamının ve taktiklerinin de değiştiği, radikal islami terör örgütlerinin yanısıra, küreselleşme karşıtı, çevreci örgütlenmelerin de devrimci ideolojilerin yerini aldığı iddia edilmektedir. Rapor özetle terörizmin politik çatışmalarda bireyler tarafından olduğu kadar devletler tarafından da kullanılan özel bir taktik, dolayısıyla da terörizmin politik bir sorun olduğunu söylemektedir.

Görüldüğü üzere, rapor terörizmi sadece politik kaygılar üzerinden tanımlamaya ve tarihsel arkaplanını vermeye çalışmaktadır ki bu durum İoanna Kuçuradi’nin şu söyledikleriyle çelişmektedir: “Terör, sadece bir siyasal mesele olarak kabul edilemez; onu, hiç şüphe yok bir tarihsel ve felsefe arka plan üzerinden okumak gerekir.” Bu noktada Kuçuradi’nin terör tanımı da önemlidir: “Terör, örgütlü bir grupun, psikolojik baskı yoluyla siyasal/ideolojik istediklerini dolaylı olarak kabul ettirmek için; bu istediklerinin gerçekleşmesine engel oluşturduğunu düşündüğü kimseleri korkutmak, yıldırmak ya da safdışı etmek için; veya doğrudan doğruya öç almak için, sistematik bir biçimde gerçekleştirdiği ya da gerçekleştirmekle tehdit ettiği, bazı insan haklarını çiğneyen ya da kamu veya özel mülke önemli sayılabilecek zararlar veren şiddet eylemleridir.”

Kanımca bu rapor, ABD’nin olayları sadece kendi penceresinden ele alarak kendini mağdur olan ve bu işten en çok zarar gören bir devlet yerine koyma çabasından yola çıkarak hazırlanmıştır. Eğer Sovyetler Birliği Eğitim-Doktrin Komutanlığı tarafından hazırlanmış bir rapor olsaydı -ki olması çok da zayıf bir ihtimal değil (nedense hemen her ülkenin silahlı kuvvetleri bünyesinde bir eğitim-doktrin komutanlığı kuruluşu vardır)- o raporda da mağdur Sovyetler Birliği ele alınacaktı.

Sosyal Bilimler, terörizm kavramını nedenleri ve sonuçları bağlamında ele alır. Tarih bilimi ise terörizmin zaman içinde geçirdiği değişimler ve geçmişteki izleri üzerinde odaklanır. Felsefenin ise iki temel sorusu vardır. İlki kavramsaldır: ”Terör nedir?” İkincisi ise ahlak açısından ele alınır: “Terörizm ahlaksal açıdan haklı çıkarılabilir mi?” Kavramsal açıdan ele alındığında, daha çok şiddetin bir biçimi olarak düşünülür. Terör kimi tanımlarda şiddetin temel amacı olarak verilir ve çoğunlukla da siyasal/ideolojik doğrultuda yürütülen bir yıldırmadır.


[1] Kaynak Metin: Some Problems of Philosophy, A Beginning of an Intoduction to Philosophy, by William James, Longmans, Green, and Co., Fourth Avenue & 30th Street, New York, 1916

Yazının tamamını aşağıdaki linkten PDF olarak okuyabilirsiniz.)

Serhat Tuna

Marmara Üniversitesi, Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliğinden mezun olan Serhat Tuna, Deniz Kuvvetlerinde Öğretmen Subay olarak görev yapmış ve 2004 yılında emekli olmuştur. Daha çok müfredat geliştirme ve eğitim uygulamalarından sorumlu olarak görev yapan Dr. Tuna, Maltepe Üniversitesinde İnsan Bilimleri, Psikoloji ve Felsefe yüksek lisans, yine aynı üniversitede Dil Felsefesi üzerine doktora yapmıştır. 2004-2011 tarihleri arasında İstanbul Özel Marmara Kolejinde Yabancı Diller Bölüm Başkanı olarak çalıştıktan sonra, 2011 yılında İzmir’e yerleşmiştir. 2011 yılından günümüze Yabancı dil eğitimi yayıncılığında, Eğitim Danışmanı, Öğretmen Eğitmeni ve Eğitim Koordinatörü olarak iş hayatına devam etmektedir.

Denizsuyukâsesi – YAZ 2019 – SAYI 48

Denizsuyukâsesi’nin Yaz 2019, 48. sayı

 

Alacalandı mı üzüm

durmaz yürür şaraba

sonrası şiir kerim

“Merkezlerin çözülmeye, dağılmaya başlaması ile ‘büyük adamların’, büyük sanatçıların devri bitti. Şimdi herkes ‘büyük adam’, herkes kendi bütünselliği içinde büyük düşünür, büyük sanatçı ya da “megaproje”… Giderek güçlenen bir ağ oluşumu söz konusu ve bu akışın herhangi bir noktasında yer alanlar arasında artık önemli ya da önemsiz ayrımı yapmak çok zor. Varoluşta önemli olan tek bir şey var: Dolaşım ya da akış ve oluşlar…

Şiir, dolaşımdır, akış. Önemli olan şiirin dolaşımıdır, değiş tokuşudur ki ben sana bir şiir okuduğumda sen de bana bir şiir okursun. Hobaaa potlatch! Potlatch, unutulmuş bir şey… Kızılderili kabilelerindeki alışverişe verilen isimdir potlatch. Kızılderililer, verilen armağana (gift) sessiz kalmazlardı, karşılığında bir şey verirlerdi hemen hiç tereddüt etmeden. Marcel Mauss -işbölümü teorisini ortaya atan Emile Durkheim’ın yeğeni ve çalışma arkadaşı- The Gift (Armağan) adlı kitabında “potlatch’ı bölünmenin olumsuzlanması, bütünün bir onaylaması” olarak görür. “Bu” der Mauss potlatch için, “hiç kimsenin dışlanmasına gerek olmayan -ya da dışlanması imkansız- ilk yuvarlak masaydı.” Böyle bir ilişki ve iletişim biçimi olarak Potlatch, Mauss’a göre Altın Çağ’ın bir yankısıdır da aynı zamanda. Buraya bir parantez açabilir miyim: 1930’de Luis Bunuel’in çektiği L’age Do’r (Altın Çağ) filmi örneğin, modern zamanlara küfür olarak izlenmelidir. Aslında potlatch hiç de yabancı olmadığımız bir ilişki ve iletişim biçimi. Yeni bir nefes alırken biraz önce aldığımız nefesi vermek zorundayız. Aldığımız vermekten, verdiğimizi almaktan söz ediyorum. Hoş, son derece karmaşık ve bilmem kaçıncı nesil bedenlerimizin yapıp ettiği bir şeydir bu ve ‘ben’ denilen şeyin bu işte bir dahli yoktur. Beden, kendi kendine nefes alıp verir. İsterseniz deneyin, ne demek istemediğimi anlayacaksınız.

“Şiir, dolaşımdır, akış. Önemli olan şiirin dolaşımıdır, değiş tokuşudur ki ben sana bir şiir okuduğumda sen de bana bir şiir okursun”da kalmıştık, devamla: Bir şiiri, şiir katına yükselten bir akış var öyleyse, bir dolaşım, bir değiş tokuş. Bu akışı elinde tutanların sınırlı oluşu kuşkusuz akışın yönlendirilmesini, manipüle edilmesini kolaylaştırır. Böylece herkesin içinden geçmesi gereken kodlar oluşur. En basitinden iyi-kötü şiiri kodu.

‘Şiir rahipliğine’ soyunan kimi şair ve dergi şiirin koruyucusu havasındalar, ama geçti onların pazarı. Her an bütün anlam, değer ve kuralları yok eden o “her şeyi yadıysan ruh” kendi kendine kendini de yadsıyarak hareket ediyor. Hem Özyapım hem de Özyıkım’dır o. Her an kendi şölenini kutlayıp her an kendi yasını tutan… Komünist Manifesto’daki şu ifade söylemeye çalıştığım şeyi en yalın ve şiirsel şekilde söylüyor: “Her şey dağılıyor, merkez yerinde durmuyor.” Hobaaa”

Bu satırlar on sene öncesinden. Mühür dergisinin Mart-Nisan 2009 tarihli 24. sayısında yayımlanan Ağ Dolaşımı-İnternet, adlı yazımdan. Buradayım. Bahar bahar baharıyorum:

İnternet öncesi “bir yerden, belirli merkezlerden çok yere, yani her yere” anlam, değer ve kurallar üretimi, dağıtımı şimdilerde merkezlerin dağılmaya başlaması ile “çok yerden, her yerden çok yere, her yere” şeklinde değişiyor. Ağ dolaşımı katmansız, merkezsiz ve doğrudan olduğu için hiyerarşik, tekelci anti pazarlar (kapitalist) için hiç kuşkusuz tehdittir. Şimdilerde, dünyanın herhangi bir yerinde yazılan bir şiir anında dolaşıma girip bir an’da hiçbir merkezi karar alıcı’nın süzgecinden geçmeden her yere yayılabiliyor.

Hep akışlar vardır, sürekli akışlar. Durmak bilmeyen bir araya gelmeler, birbirinin içinde erimeler, birbirine blok oluşturmalar, ısınmalar, ışınmalar… Şimdi, burada oluşanın şekli şemalı öncekine benzemez, feodal anlam, değer ve kurallar kapitalist anlam, değer ve kurallardan farklıdır tıpkı köylerde konuşulan dilin şehirlerde konuşulan dilden farklı olması gibi ya da bir delikanlının giyim tarzı yetişkin birisinin giyim tarzına benzemez. Akış, akışları denetleyen ya da akışa, akışlara blok koyan pıhtılaşmalar vardır. Akışları geçirebildiği gibi onları engelleyen pıhtılaşmalar… İnsanlar akışların kendi üzerilerinden geçmesine ya izin verirler ya da akışları engellerler, ancak her iki durumda da akışın, akışların sürekliliği esastır. Deleuze’ün özellikle vurguladığı gibi insanlar en çok selden korkar. Yani akışın (varoluş, doludizgin ve azgın bir akıştır) kendilerini savurup sürüklemesinden… Ama nafile; akışlar pıhtılaşmaların, yapı ve kurumların, anlam, değer ve kuralların arasından, içinden, altından, üstünden, dışından akıp geçer her defasında aşındırıp var olanı yeniden yapılandırarak. Yıkılıp gideriz hep, yok olup gideriz, ancak yaşam sürer, oluşur durur her defasında yeniden, var oluruz. Yaşamın ya da varoluşun “telafi edici” gücüdür bu.

Aldı varoluş cini olduğundan hiç kuşku duymadığın Mephisto, Goethe eliyle:

“Hep yadsıyan o ruhum ben

 çünkü oluşan her şey,

 yok olmayı hak eder” diye

uçsuz bucaksız bir ovayı

bir sabah pattadan önüne bırakıverdi

bunu hatırlıyorsun

o ovada gezinirken

“doğum, dışa ölmekse

içe doğmaktır ölüm”, demiştin sen de.

Bir şiirlemem var

Her aldığım nefeste kâinatı içime çekiyor her verdiğim nefeste geri veriyorum. Hiçbir şey bende kalmıyor, ben hiçbir şeyde kalmıyorum. Kendi kendime kendimi soluyor, kendi kendime kendimi soludukça kendimi var ediyorum. Kendi kendine, kendini var ettikçe var olan, var oldukça var eden bir şeyim ben, bir nesne, bir beden. Kendi kendine, kendini var ettikçe var olan, var oldukça var eden bu şeyin, bu nesnenin, bu bedenin aklı, kalbi, bilinciyim ben. Dünya hakkında bir dünya, güneş sistemi hakkında bir sistem, Samanyolu Gökadası hakkında bir ada… Şimdi, şu an, burada her şeyle, her nesneyle, her bedenle (börtü böcekle, kuarklarla, atomlarla, moleküllerle, yıldızlarla, süper novalarla, nötrinolarla, lemurlarla, kertenkelelerle, dağlarla, çakıl taşlarıyla, nehirlerle, vadilerle) birlikte yalnızca var oluyorum. Var olmaktan başka ne bilirim! Bunun bilgisi, bunun bilinciyle her şeyi, her nesneyi, her bedeni saygıyla, sevgiyle, şefkatle selamlıyorum.

Çilliplopom Diyarı

Biz burada, yok’u akla getireceği için hiçbir şeye var demeyiz.

Biz burada, kötülüğü var edeceği için hiçbir şeye iyi demeyiz.

Biz burada, önemsize işaret edeceği için hiçbir şeye önemli demeyiz.

Biz burada her şeyi birbirine bağlayan ortak kalıpla ilgiliyiz. Ve bu kalıp uyarınca karmaşıklaştıkça daha çok, daha çok bağlanıyoruz birbirimize ve her şeye.

“Var”, dediğimde “Yok” kendiliğinden var olur. Yani “Var”, “Yok”u var eder. “Yok”, dediğimde ise “Var” kendiliğinden var olur. Yani “Yok”, “Var”ı var eder.

“Kötüye” işaret edeceğinden “İyi” ya da “İyiye” işaret edeceğinden “Kötü” diye bir şey yoktur Çilliplopom Diyarı’ında.

Ya da “Var”, “Yok”tur; “Yok”, ” Var”dır.

Kötülüğü mü yok etmek istiyorsun iyiliği ortadan kaldır öyleyse!

Şunu açık etmeli: Birbirini dışarılayan her şey aslında birbirini buyur edip içeriye alıyor, yani içeriliyor. Bu yüzden mutlak, yüzde yüz bir varlık/yokluk, ölüm/dirim, kış/bahar, düzen/kaos, uyku/uyanıklık, denge/uzak denge yok. Tabii, bunu söylediğim anda “Var”a da işaret etmiş oluyorum.

İskambil kâğıtları kulesidir bu! İkilikler üzerinden yükselip yapılanan. Ancak kâğıtlardan bir tanesini aradan çekersem kule kendiliğinden yıkılır.

Pirelenme süreci

Büyüklüklere ve küçüklüklere kafayı takmış bir uygarlığımız var, yani niceliğe. Ve bu yüzden bir damla suyun okyanus gibi davrandığını kafamızda canlandıramıyoruz. Ya da kasırganın aslında bir esinti olduğunu…

Aldı Amerikalı bilim insanı ve matematikçi ve aynı zamanda da eşik cinim Benoît B. Mandelbrot, Jonathan Swift üzerinden:

“Küçük pirenin üzerinde/ Daha küçük pireler görüyor doğa bilimci,/ Bu küçük pirelerden besleniyor daha da küçükleri/ Ve sonsuza dek sürüyor bu pirelenme süreci.”

Olumlama ve değilleme yapmadan konuşun, konuşun, konuşun!  

“Olumlama” ve “Değilleme” yapmadan konuşmak Roland Barthes’ın Romanın Hazırlanışı I’in  (Collège de France Ders Notları, 1978 -1979) 9 Aralık 1978 tarihli oturumunda söz ettiği Zen-anekdotunda geçer: “Şu-Şan (X. yy.) bir grup tilmizi karşısında elindeki çubuğu sallayarak şöyle der: Buna çu-pi demeyin, çünkü derseniz bir olumlama yapmış olursunuz; bunun bir çu-pi olduğunu yadsımayın, çünkü yadsırsanız, bir değilleme yapmış olursunuz.

Bu yüzden “bu, iyidir” dersem aldırmayın edin, “şu, kötüdür dersem” boş verin. Aha işte aldı bir eşik cini olduğundan hiç kuşku duymadığım Rilke:

I’m so afraid of peoples’s words.

They say everything so clearly:

And this is called dog, and that is called house,

And here is the beginning and the end is there.

Ah canım benim, fırlatma rampam, kaçış çizgim nerden buldun bunları, kim fısıldadı bunları sana, aldım kalp hizama koydum, akıl hizama, kaçış çizgisi hizama:

İnsanların sözleri beni de çok korkutuyor be dostum

Her şey o kadar açık ve net ki onlar için:

Örneğin bu köpek, şu ev diyorlar,

İşte burası başlangıç, şurası da son.

Haydi, bu şudur, şu budur demeden, olumlama ve değilleme yapmadan konuşalım, konuşalım, konuşalım… Kalbim, kaburgalarımın altında küçük bir gök cismi ve ben, ne buyurduysa kalbim onu yaptım, diyeceğim kalbi varsa yürünesi, koşulasıdır… Kadim bir ayettir bu, kalbi olmayan hayali ve kurgusal yolların akıştan bizi ayrı düşürdüğüne, bizi bir girdaba sürüklediğine dikkat çeken işaret parmağıdır, kaydediyorum.

Büyük Boşalma

Hava giderek kararıyor sevgilim, ateşi koruyalım, ateş bizim dinimiz. Var olmanın dayanılmaz hafifliği mi, hadi oradan be, var olmanın büyüsünden, o tek, o eşsiz ve biricik ağırlığından, sorumluluğundan, karanlığa kızmadan aydınlığı sevmenin şekli şemalından söz etmek istiyorum. İzin verin, biraz eşeleneyim burada. Etrafımızda gördüğümüz her şey; nesneler, bedenler, kafamızı kaldırdığımızda gördüğümüz yıldızlar, güneş, ay; aha işte yakınlardaki bir tepenin yamacında hışırdayarak ilerliyor bir yılan, şiir orada, git katıl, o, kendilerini anbean daha büyük bir ben, yani daha büyük bir bütün olan atomlara açan kutlu bir halktır kurklar, hiç geri kalır mı, kendilerini moleküllere açan başka kutlu bir halk, atomlar ve etrafımızda gördüğümüz, işittiğimiz, dokunduğumuz, kokusunu içine çektiğimiz, yediğimiz içtiğimiz her şey dengeden uzak dengeye, bir başka deyişle düzenden kaosa müthiş bir akışın, trafiğin mahsulü… Tabii bu akışın (flux, olmaktan oluşa, from being to becoming,  diyordu buna uz görüşlü bir bulut olduğundan emin olduğum Nietzsche) tersi de var. Şunu söylemeye çalışıyorum: Denge ve uzak denge; düzen ve kaos aynı bütünün, akışın mutlak, yüzde yüz olmayan iki uğrak yeridir. Bu yüzden varoluşta her şey mümkün değil, zorunludur. Düşünelim: Başlangıçta, tabii görece bir başlangıçtır bu, 60’lı yıllarda termodinamikte bir devrim yaratmış ve bu yüzden termodinamiğin şairi olarak da bilinen ve 77’de Nobel Kimya Ödüllü adamım, eşik cinim Ilya Prigogine, Big Bang (Büyük Patlama)’i bir başlangıç olarak değil de termodinamik istikrarsızlığın herhangi bir noktası olarak görür, saygılarımı yazıyorum, ne diyordum, başlangıçta (başlangıçsızlık ve sonsuzluktan söz ediyorum) her şey mükemmel bir denge ve düzendedir her şey, sonra yavaş yavaş ve hızlı hızlı denge ve düzenden uzak denge ve kaosa doğru uzaklaşır.

Baharı karşı konulmaz bir enerji biriktirir doğa, kışın

Hep denge ve düzendeysen; tiril tiril ve ütülü bir gömlek gibi askıdaysan, katlanıp bir yere konulmuş bir battaniye isen, bir divana serilmiş hiçbir kırışıklığı, buruşukluğu olamayan bir çarşaf gibiysen, o gömleğin, battaniyenin, çarşafın bir hikâyesinin, bir hayatının olmadığı gibi senin de bir hikâyen, hayatın olmaz, olmayacaktı. Diyeceğim düzen bozulmasıdır hayat, simetri kırılması. Denge ve düzen gerilme, enerji biriktirme uğrağıdır. Sonra patlama, öyle bir tazyiki vardır ki o yalnız, o devrimci anın, bu yüzden büyük patlama deniliyor Big Bang için, yoksa bir yumurtanın falan patlaması değildir. Yalnızca dengede biriken enerjinin müthiş bir tazyikle boşalmasıdır, boşalıp, başta hızla ve giderek yavaşlayarak yayılıp dağılmasıdır.

Yaylanıp oklanan, oklanıp yaylanan tipik bir tırtılın, ok-yay canlısının, belki de bir tırtıldır evren, ileriye doğru hareketi, boşalması, yayılması, dağılması, pervasızlığı ve isyanıdır. Bugün büyük patlama hala sürüyor, evren genişlemeye, yayılmaya devam ediyor ama başlangıçtaki hızıyla değil, giderek yavaşlıyor. Sonra termodinamik bir dengeye (ısıl ölüm) ulaşıp çökecek gibi görünüyor. Bilinmez ama yönetmenliğini Ian Sftley’in yaptığı Kevin Spacey, Jeff Bridges ve Mary McCormack’ın başrollerini paylaştığı 2001 yapımı bir bilim kurgu film olan K-PAX’da, Kevin Spacey, yani Prot (K-PAX isimli bir gezegenden geldiğini iddia etmektedir) filmin sonunda kendisini tedavi etmeye çalışan doktoru Mark Powell’a şöyle der: “Sana bir şey söylemek istiyorum Mark, henüz bilmediğin bir şey, ama biz K-Pax’liler bunu keşfedecek kadar uzun suredir varız. Evren genişleyecek ve sonra tekrar içine çökecek, sonra tekrar genişleyecek. Bu işlemi sonsuza dek tekrarlayacak. Ama bilmediğin; evren tekrar genişlediğinde her şey yine şimdiki gibi olacak. Bu arada ne hata yaptıysan bir sonraki geçişinde tekrar yaşayacaksın. Yaptığın her hatayı tekrar yaşayacaksın. Tekrar ve tekrar, sonsuza dek. Sana tavsiyem bu sefer doğru olanı yapman. Çünkü bu an, elindeki tek şey.”

Hürmetler! Mis kokulu çiçekler.

Küçük İskender… Sevenlerinin başı (yarası) sağalsın!  

Küçük İskender öldü. Yolu açık olsun. Böyle diyorum çünkü “Doğduğumuzda, akışın (varoluşun, U. A.) belli bir bölümünü bedenlerimizle yakalarız, sonra öldüğümüzde yine serbest bırakırız ve mikroorganizmalar bizi yeni bir hammadde yığınına dönüştürür.” Daha sonraki uzay-zaman düzenlemeleri için. İşte fiziksel olarak bu hammadde yığınının ‘rahmetli’ olması için dilekte bulunmaktır “yolu açık olsun” demek.

Ne kadar rahmetli olacak şu bedenim, hı

belki de bir evin tuğlası?

Bunu bilemeyiz elbette, kaç tane gül yetiştirir bir ceset?

Şair Küçük İskender’e gelirsek: Aha işte Küçük İskender, son model, bilmem kaçıncı nesil son derece karmaşık ve kendi aklı, kendi kalbi, kendi bilinci olan bir beden vasıtasıyla görüp işittiği, dokunduğu, kokusunu içine çekip yediği, içtiği şeylerin, nesnelerin, bedenlerin toplamıdır. Doludizgin ve azgın akışta rastladığı ki rastlamak kapıp çalmak demektir, kapıp çaldığı, toplayıp biriktirdiği bir deneyim yumağı, yaşantılar silsilesi, dünya hakkında bir dünya… Burada ‘ben’ denilen şey ise bu nesnel, fiziksel şeyin, nesnenin, bedenin aklının, kalbinin, bilincinin ötesinde kallavi bir tarih ve kallavi bir coğrafya baskısıyla, yani arka plan ışımasıyla oluşan, oluşturulan bir şey. Şunu açık etmeye çalışıyorum: “Bir eko sistemde enerji ve mineral akışları, belli türdeki hayvanlar ya da bitkiler olarak tezahür eder (Ian, G. Simmons, Biogeography: Natural and Cultural (Londra: Edward Arnold, 1979), s. 79).” Yani Küçük İskender kallavi bir dönem baskısının ürünüdür, bunu göz ardı edemeyiz. Bana ekosistemini söyle sana kim ya da ne olduğunu söyleyeyim!

Osman Çutsay, “Öfke-Türk Çürümesinde Sanatın Rolü” adlı son kitabında “Sanatı çok önemseyenler, ülkemizin, emekçilerimizin ve dilimizin emperyalizme satılmasına en iştahlı bir biçimde teslim ve teşne olanlardı” diye kayıt koyup “Orhan Pamuk, Murathan Mungan, Oya Baydar, Adalet Ağaoğlu, Nedim Gürsel, küçük İskender, Elif Şafak…” gibi isimleri öne çıkararak “Bu isimlerin birer direniş abidesi olduğunu ileri sürecek olan var mı?” diye sorar: “Herhalde yoktur”.

Ah, evet usta bir şairdir Küçük İskender. Bunun aksini kimse söyleyemez. Ve “Gücü yetenler şiire iltica etsin. Hele imkânı olanlar tez zamanda… Son sözüm bu olsun”, https://www.artigercek.com/haberler/kucuk-iskender-siire-iltica-edin-son-sozum-de-bu-olsun , diyerek öldü. Ama hangi şiire?

Bir daha söyleyeyim Küçük İskender’in şairliğini tartışmıyorum. Öyle ki “Yaşam alanı azınlık oluştur. Deli dolu çağlayan bir ırmak gibi ya da tıslamalarını kâğıda geçiren bir kaplan gibi ya da bir taşın üzerinde güneşlenen bir kertenkele gibi yazar” Küçük İskender: “Yaşamın hanesine hep bir şeyler bırakır; bir cıvıltı, bir kükreme, bir yaralı oluş manisi, yaşam cinsinden bir tıslama, çöl rengi, orman tekinsizliği, oluş sesleri…” Bu satırlar 11 yıl önce kendisiyle ilgili yazdığım yazıdan. Kendisine de göndermiştim. “Bir dergiye gönder”, demişti. Nitekim Sınır’da dergisine yayımlanmıştı.

Tabii işi abartanlar da var. Aha işte “Nâzım Hikmet nasıl 20’nci yüzyılda Türk şiirinin temsilcisiyse, o da (Küçük İskender) 21’inci yüzyıldaki temsilcisidir” http://www.hurriyet.com.tr/kelebek/hurriyet-pazar/kucuk-iskender-cirilciplak-siir-41266004 diyor Haydar Ergülen. Abi be yüzyılın bitmesine daha 80 yıl var!

Neyse… Aslında şöyle bir bakıldığında bile, özellikle de 80’den sonra, birkaç istisna dışında, Türk şiirinin ka’ale, çerçeveye alınabilecek bir isim çıkarmadığı, çıkaramadığı hemen görülecektir. Kibirli, buyurgan, zorba, baskıcı sistemin son zamanlarda herhangi bir şairi tehdit olarak görüp ciddiye aldığını bilen, gören, işiten var mı? Yoktur. Çünkü direnen, “varolmanın dayanılmaz hafifliği”ne karşı çıkan, bu ‘satha’ yayılan bir şair yok. Şiirin, başlı başına bir “reddiye” olduğunu unutmuş görünüyor şairler. ‘İmgeveleyip’ duruyorlar işte. Sözüm ona sanat yapıyor, ‘iç’lerini döküyor, sayıklıyorlar. Sanki bir ‘iç’leri varmış, sanki ortada bir ‘iç’ kalmış gibi. Herhangi bir tehdit, yani şiir içermediklerinden kimsenin umurunda bile değiller. Hatta kolektif egonun teminatı olduklarını bile söylemek yanlış olmaz.

Şu iyice bilinmeli: “Birçok bakımdan asıl önemli olan”, aslında “bu dolaşımın ortaya çıkmasına yol açtığı belli biçimler değil, dolaşımın kendisi”dir. Dolaşım dediğimiz şey akış, akıntı, varoluş… Öyleyse, çevremizde gördüğümüz her şey; bizler, anlam, değer ve kurallar, börtü böcek, hayvanlar bu enerji, mineral akışının ürünü şeyler, nesneler, bedenlerdir ve “Bu anlamda organik bedenlerimiz, bu akışların geçici pıhtılaşmalarından başka bir şey değildir”. Hatta biraz daha ileri gidip doğum dediğimiz şeyin aslında dünyanın ya da eko sistemin daha küçük ölçekte kendi benzerini yaratması, dolayısıyla da kendi kendine kendini tekrarlamasıdır diye buraya yeni bir başlık açmak bile mümkün. Şeyler, nesneler, bedenler ise akışı, yani deneyimi, yaşantıyı mümkün kılan birer şey, birer nesne, birer bedendir.

“Akış (flux)”a, yani “oluş (becoming)”e katılan, kendini ona açan “olumlu”, “yaratıcı”, “hayat dolu” bir yapı parçacığı olarak mı hareket ediyorsun yoksa “çöküş (dekadent)” içinde “olumsuz”, “hasta” ve “süreksiz bir akıl” olarak mı?

Soru bu ve hayati… Hayati, çünkü “içeriden ve dışarıdan enerji akışlarının” engellendiği son derece kibirli, buyurgan, zorba, yani emperyalist ve aynı zamanda da cahil (cahil’i burada bütünden / dünyadan kopmak, bütüne yabancılaşmak anlamında kullanıyorum), başka bir söyleyişle de insanbiçimsel anlam, değer ve kurallarıyla kapalı bir sisteme (tipik bir monologdur)  dönüştüğümüz artık kılavuz istemeyen bir köy. Doğrusu, nesnel gerçekliğe uymayan zihinsel bir yapılanmamız, gerçekliğimiz var. Tamam, yapılanmamız gerçek, ama hayali ve kurgusal.  

Çöküş, kapalı sistemlerin olmazsa olmaz (sine qua non) geleceğidir. Oysa çevremizde gördüğümüz her şey ucu açık bir evrenin ürünüdür. Örneğin, kendilerini an be an daha büyük bir bütün, yani ‘ben’ olan atomlara açan kutlu bir halktır kuarklar. Yalnızca kuarklar mı? Değil elbette. Atomlar, moleküllere, moleküller çevremizde gördüğümüz şeylere, çevremizde gördüğümüz, işittiğimiz, dokunduğumuz, kokusunu içimize çekip yediğimiz, içtiğimiz şeyler ise dünyaya açar kendilerini. Başka bir söyleyişle bütün bu şeyler, nesneler, bedenler dünya hakkında birer dünyadır.

Kapalı sistemler ancak laboratuarlarda olur. Kim bilir belki de deneye tutulduğumuz ya da kendimizi deneye tuttuğumuz bir laboratuardır dünya, olamaz mı? Ve imkân ve kabiliyetlerini tüketinceye kadar evirilen kapalı sistemler sandığımızdan çok daha hızlı ve hayal edilmesi imkânsız sonuçlarıyla birdenbire çökerler. Henry Miller, Sexus’ta “insanı dünyadan ayıran bu büyük camdan yapılmış pencerenin yok olduğunu görmek istiyorum ben. Tekrar balık olabilmek” diyordu, anımsayalım. Aha işte John Zerzan da “mecbur tutulduğumuz ölüm seferi” dediği bu durumun, iki milyar yıl Aden’de yaşadıktan sonra son on-on iki bin yıldır, Neolitik (Tarım) kalkışmasından bu yana, özellikle şiddetini ve baskısını artırdığını sık sık vurgular.

Bir denklemim var

Doğumu uzun süren şeylerin, nesnelerin, bedenlerin, örneğin dağların ölümü de uzun sürer. Şöyle de denilebilir daha az akışkan şeyler, örneğin, katı, sert ve hareketsiz gibi görünen şeyler ağırdan alıp zamana yayarlar kendilerini.

Ancak, ne diyordu Nietzsche: Eğer duyularımız yeterince iyi olsaydı uyuklayan bir kayalığın raks eden kaos olduğunu görürdük. Yani düzen ve kaos ya da uyku ve uyanıklık ya da denge ve uzak denge mutlak olmayan iki uğrak yeridir. Diğer bir deyişle yüzde yüz bir düzen olmadığı gibi yüzde yüz bir kaos da yoktur. Düzen ve kaos iç içedir.

Şöyle kalp irisi bir mana irisi bulabilir miyim diye epey eşelendim. Taktir elbette sizin.

Şimdi fasıl zamanı, tabii önce fasıl heyeti:

Bu benim hayatım, kimse karışamaz diye kasım kasım kasılarak gezinirsin etrafta, ama damperli bir kamyon ya da seken bir kurşun ya da canlı bir bomba gelip karışıverir hayatına. Şöyle diyebiliriz öyleyse: Asıl olarak bir bütünün hayatı, hikâyesi var. Sen de hiç kuşkusuz bir bütünsün, ama daha büyük bütünlerin içinde. Ailenin, yakın/uzak çevrenin, okulun, toplumun, anlam, değer ve kuralların, eko sistemin, bir ülkenin, dünyanın, evrenin… Tabii bütünle karşılıklı bir etkileşim söz konusu. Bir başka deyişle yapıp ettikçe yapılıp edilen, yapılıp edildikçe yapıp eden bir organizmasın. Yani hayatım dediğin şey başka hayatlarla, başka hikâyelerle, başka anlam, değer ve kurallarla çevrili. İç içesin her şeyle, yani hep bir bütün söz konusu. Savaşlar ya da hastalıklar ya da terör bu yüzden hepimizi ilgilendiriyor. Aha işte akademisyen Serhat Tuna, zaman zaman televizyonlardaki tartışma programlarından da bildiğimiz, TERÖR KAVRAMINA FELSEFİ BAKIŞ, adlı yazısında terörü Albert Camus’tan Susan Sontag’a, Dr. İoanna Kuçuradi’den Güney Florida Üniversitesi‘nde Profesör Randy Borum’a çeşitli isimleri referans alarak her yönüyle tartışıyor. Saygılarımı sunuyorum.  

Üstadım Adil İzci’den bir öykü: “YETİNMEK SEVİNDİRİR”. Adından anlaşılacağı üzere Sina Akyol’la ilgili bir öykü. Ayrıca, Adil İzci’nin, bu yaz İş Bankası Kültür Yayınları’ndan çıkan Mavi Kitap/Yazınımıza Saygı ve Sevgi kitabı da olacak bu sayıda. Teşekkür ediyorum.

Akademisyen, şair, çevirmen, editör Volkan Hacıoğlu… “Güz Müzesi“ adlı şiiriyle: “Açılan kapılardan biri sensin diğeri yalnızlığım.“ Ustam teşekkürler.

Enoch Arden, deyince aklınıza kim gelir? Elbette Alfred Lord Tennyson… Aha işte, Enoch Arden (1864), Kasım 2018’de VakıfBank Kültür Yayınları‘ndan usta şair ve çevirmen Tamer Gülbek‘in nefis çevirisiyle çıktı. Kısa bir tanıtımı olacak. Ayrıca Tamer Gülbek’ten iki şiir. Biri kendi şiiri, diğeri ise Seamus Heaney (1939-2013)’den çeviri. Sağ olasın sevgili Tamer Gülbek.

Özkan Satılmış, Denizsuyukâsesi’nin ilk sayılarından bu yana hep şiir ucumuzda yer aldı. Bu sayıda da Delik Deşik Bir Gece, adlı şiiriyle. Sağ olasın Özkan Satılmış.

Mustafa Eroğlu’ndan kısa bir şiir: Kumun Zamanı. Bakın Hüseyin Peker “… sallayan, silkeleyen, yerinden kıpırdatan bir şairle karşı karşıyayız. Tamamıyla doğaçlama, içinden geldiği gibi, saklamadan, çer-çöpünü bozmadan konuşuyor. Usunda toplanmış kelimelerle, içindeki yokuştan aşağı boşalmış hızı kesmeden yazıyor”, diyor Eroğlu hakkında. Denizsuyukâsesi’ne hoş geldin sevgili Mustafa Eroğlu.

Mahmut Aksoy (Balıkların Bilmediğidir), Burak Nefesoğlu (Uzaklar İçin), Mustafa Şanlı (Iskalanmış), Rojda Erdem (Salça Kutusuna Ekilen Şahadet Parmağı) şiirleriyle Denizsuyukâsesi’nde… Mahmut Aksoy ile Mustafa Şanlı’yı epeydir tanıyorum. Burak Nefesoğlu ve Rojda Erdem, takipçinizim. Teşekkürler.

NÂZIM HİKMET VE YALÇIN KÜÇÜK

Osman Çutsay

http://www.ekdergi.com/nazim-hikmet-ve-yalcin-kucuk/

“Yaşadığı zamanı aşan kaç yazarımız var? Daraltarak yineleyelim, 21’inci yüzyılda olduğumuzu unutmadan: Henüz başlarında sayılırız 21’incisinin, tamam, ama 20’nci yüzyılı aşabilmiş kaç yazarımız var? Kendisine kalanı, hazır bulduğunu yani, darmadağın eden ve kendisinden sonrasını da damgalayabilen kaç düşünürümüz, yazarımız var? İlk bakışta “İşte o!” diyebileceğimiz kadar özgün ve etkili kaç yazarımız var? Kaç aydınımız?

İki.

Biri geçen yüzyıla bir bıçak gibi girmişti ve hâlâ rüzgârını hissediyoruz. Eskitilemiyor. Diğeri, Türkçeden, yüzyılın son çeyreğinde bir bıçak gibi çıkmıştı ve hâlâ aramızda; rüzgârı yüzümüzde, sırtımızda.

İki genç devrimci bunlar, iki yazı ustası. Nâzım Hikmet ve Yalçın Küçük, Türkçenin yazı dünyasında, geçen yüzyıldan bu yüzyıla etkisi derinleşerek süren iki benzersiz müdahaledir. İki doruk. Başkalarıyla karıştırılamayacak kadar özgün ve ileri zamanlar üzerinde de etkili.”

Bu satırlar, Osman Çutsay’ın Nazım Hikmet ve Yalçın Küçük adlı yazısından. Buradayım. Yazının devamını  

http://www.ekdergi.com/nazim-hikmet-ve-yalcin-kucuk/

adresinden okuyabilirsiniz.

Asyıkıcı Cephe

Açıkça “Cumhuriyet’in karşısında” bir cephe var ve bir sürüler. Yalçın Küçük’ten hareketle, sürüleştirmek için insanı sürüleşmişlerdir. Sürü olunca ağıllar da olacaktır tabii, geleceği ortadan kaldırınca çoğunluğun yönelmekte zorlanmayacağı, bir “deh, yürü” demenin yeterli olduğu gerici anlam, değer ve kurallar…  Kimi “uvertürdür” bunların,  “irili ufaklı piyasa dergilerinin neredeyse tüm ucuz şöhretleri”, kimi de ‘asçürütücü’ ve ‘asyıkıcı’. Öyle ki, görüyoruz, “Yıkın, daha çok yıkın haykırışındadırlar” hepsi koro/sürü halinde ve üstelik utanmazlar: “Yıkıntıdan şehvet çıkarıyorlar” bir de. Sürünün elebaşları “Murat Belge, Ahmet Altan, Orhan Pamuk ve daha önceki kuşaktan Kemal Tahir’dir”, Yalçın Küçük’te.

Fareler ve insanlar… WordPress.com’da rastladığım bir şiir. Şairin adı yok, Lacivert, diye yazarsan sevinirim, dedi. Aldım kattım Denizsuyukâsesi’ne. Saygımla.  

İbrahim Yıldız… WordPress’te blogu var:

Yangında Samimi Yüzler, adlı yazısında Gernika’nın Bombalanması ve devamında Paul Eluard’ın Gernika’nın Zaferi adlı şiirinin çevirisi var. “Bu şiir 1938 yılında bombardımandan bir yıl sonra yazılmıştır. Benim şiire rastlamam 2006 yılına denk düşer. Uzun süren arayışlarıma rağmen bu güzel anlatının Türkçesine maalesef rastlayamadım. İşte bu nedenle kendim çevirmeye karar verdim. Bu benim için naçizane ilk şiir çevirisi denemesidir. Okuyucunun bunu da dikkate almasını rica eder, insanlığın haklı çıkacağı günlerin gelmesini dilerim”, diye bir not düşmüş İbrahim Yıldız. Teşekkür ediyorum.

Ve ben. Şiirden hisse, adlı bir köşe… Şiirden hisse’de Onur Behramoğlu’nun bu yıl Kırmızı Kedi’den çıkan kitabı Kalbim Ağır İşçim Sevgilim hakkında kısa bir değini,  Cem Uzungüneş‘in Nisan 2019’da Yakın Yayınları‘ndan çıkan dördüncü şiir kitabı Sessizlik Korkusu’dan bir yudum ve çevirisini Tamer Gülbek’in yaptığı Alfred Lord Tennyson’ın Kasım 2018’de VakıfBank Kültür Yayınları‘ndan çıkan Enoch Arden’inden (1864) bir ısırık olacak, hisseden varlıklara öneriyorum.

Ve B’ulu’s Şiirlemeleri, sayfalar arasında rastlayacağınız. Neye sayarsanız artık: Blues, şekerleme, tekerleme, miirleme, zenzen ya da aman sen de… Taktir elbette sizin. 

Bu arada Denizsuyukâsesi’nin ana kapak görselinde ve Mahmut Aksoy’un Balıkların Bilmediği adlı şiirinin kapağında kullandığımız desen Derya Aslan’a aittir. Çok teşekkür ediyorum.