Görmek, en kallavi eylemdir

Kendini dünyadan ayrı, farklı ve bağımsız bir varlık olarak görüyorsan, “görmek yapmaktır”, birbirlerinden ayrı, farklı ve bağımsız şeylerin, nesnelerin, bedenlerin olduğu bir dünyayı yapıp ediyorsundur. Yapıp ettikçe yapılıp edildiğin. Oysa gören ile görülen ayrılmazcasına bir bütündür. Benden ayrı, farklı ve bağımsız bir dünya; dünyadan ayrı, farklı ve bağımsız bir ben yok. Dünya hakkında bir dünyayım; dünya, güneş sistemi hakkında bir sistem; güneş sistemi de Samanyolu Gökadası hakkında bir ada.

Var olmak, yapılıp edildiğin gerçekliği yapıp ettiğini fark edip kabullenmektir. Var olan neyse, o gerçekliği olduğu gibi tek parça bir bütün olarak fark etmekten, kabullenmekten söz ediyorum. Değilse var ama yok, yok ama var bir düzlemdesindir. Varsın, ama yapılıp edildiğin gerçekliği yapıp ettiğinin farkında olmadığın için yoksun. Yoksun, ama yapılıp edildiğin gerçekliği uyurgezer bir şekilde, körlemesine yapıp ettiğin, yani o gerçeklik neyse ona hizmet edip onun ayakta kalmasını sağladığın için var.

Bundan yaklaşık olarak yüz yıl önce Kopenhag’da bir devrim oldu. Heisenberg, Belirsizlik İlkesi ile senin, benim dünyaya ne kadar gömülü olduğumuzun ölçümünü yaptı. Var olanın, dünyanın, evrenin tek parça bir bütün oluşunun ilkesidir Belirsizlik İlkesi. Bütün şeylerin, nesnelerin, bedenlerin (hisseden ve hissetmeyen bütün varlıkların) iç içe ve karşılıklı ilişki içinde oluşunun ölçümüdür aynı zamanda da. Kendini dışarlıklı bir varlık, bir efendi, bir otorite gibi görüp öyle davranıyorsan, yani daima yargılıyor, karşılaştırma yapıyor, yorumluyor, olup biteni kendine yontmaya, kendine göre düzenlemeye çalışıyorsan, bahaneler üretip üretip daima haklı çıkmaya çalışıyorsan bu seni iflah olmaz bir şekilde içinde dönüp, debelenip, çırpınıp durduğun ikiliklere (düalizm), ikilemlere, paradokslara bağlar. Apaçık girdaptır bu, kısır döngü, kapalı kap.

Tabii, girdaplar akışın, azgın, doludizgin ve gürül gürül akan nehirlerin içinde katı, sert, hareketsiz gibi görünen kayalıkların etrafında olur. Yani bağlıdırlar. Özgür değillerdir. Tutulmuşlardır. Bir yerlere, bir düşünceye, bir inanca, bir ideale takılıp kalmışlardır.

Özgür değilsen kısıtlıdır gördüğün, bölük pörçüktür. Yani gördüğün kadar bir dünyanın bildiğine, insafına kalmışındır. Güzel haberse şu: Geçicidir bu. Birdenbire, kendiliğinden biter. Geriye daima boşluk kalır. Dolup dolup boşalan, boşalıp boşalıp dolan. Kendi kendine, kendi var ettikçe var olup, var oldukça kendi kendine, kendini var etme işidir bu. Daima yeni ve diri olma eylemi.

Gidip teslim oldum kâinata teslimiyet yegâne mucizedir


Kırlangıçlar oynaşıyor, onların oyunlarına
allara, morlara, şuramdaki gümbürtüye
içkinliği var her şeyin dışkınlığı zarların havada yuvarlanışına
yürürken üzerime şiirler sıçratırdı komşu kızı Serpil’e
içimizdedir öteki
onu sevdik mi mis gibi bir dünya, o istikamete
bakmayın siz yolun henüz olmayışına
bir adıma bakar, bir sıçrayışa
rüzgar eser iyi ki kuşlar vardır inanalım diye başka diyarlara
nehirler akar hiç bıkmadan rastlaşır ve severiz birbirimizi
zamanın aktığı istikamette milyonuncu kez karşılayıp hayatı
uğurlarız milyonuncu kez şaraba dönüşür üzüm sana dönüşürüm sevgilim
harman yeri ve okyanus diplerine
takip ederim içimdeki yersiz yurtsuz kuşları
güzel günlerin yapımında çalışan şiir ve şiircilere
ten ağacında biter bütün sevişmeler hadi sevişsek ya bir el
şekere batırılmış çil bir kızla sevişmek ah ne hoştur geceleri
hele bir de esrara batmışsak zahiri sularda yüzen batini bir gemidir aşk
militandır bıçak çeker hep sustalı kırmızı güller eşrafından
gelincikler her dilde eşiktir, eşik cinlerine
martılara, vapur düdüklerine, köpüklere
Ece kursları için acele edin lütfen –Çorak Ülke‘den kaçış seferlerimiz başlamıştır
Cehennemde Bir Mevsim geçirmek isteyenlere son çağrı
insan biriktirmek kallavi bir iştir abilerim ablalarım iyi bilir bunu Nazım
Türkiye erbabıdır, ona gamze mektebinden mezun, sana
dedim ya aşk başka bir şeydir kardeşim of aman aman
adım çıkmış aşığa dağlar yüksek, sen dağlardan daha yükseksin
vadilerden daha derin kuşlardan daha kuş
gidip teslim oldum kâinata teslimiyet yegane mucizedir.

Berfin Bahar – Kasım 2010 – 153

https://simgesiir.wordpress.com/2010/03/07/gidip-teslim-oldum-kainata-uluer-aydogdu/

YOLCU

Geldin

senle birlikte dağlar geldi, Neruda

geldi, Dante

her şeyin tanrısı

şeytan az ötede

Wagner

bir alçalıp

bir yükselip fısıldadı sular

varıp anneni emzirdin

Erciyes’i, Tekir Yaylası’nı

ah o baygın bakışların

muamma dedi içini çekerek

Borges

bir sırrı var her şeyin

usulca bir yarıktan taşa girdin

tuz olarak, uğultu olarak, kan

kaplana döndü suretin

kaplan çölde yürüyen Mecnun’a

Leyla çok uzak bir yıldızdı

gerindi

sırtını kaşıdı

teninde şeytan

bir mit

sürekli.

Sular seni işaret etti

yaprakların nemli

saçların dökülmekte yeryüzüne

gridir Klee gri

bir bir geçtin köyleri, kasabaları,

cinnetleri, hüzünleri

çocukları, akşam üzerlerini,

suları, efsaneleri

vardın

vardın mı ey!

Seni gidi şüpheci

şüpheci

şüpheci.

Kanma sakın

vardığını söyleyenlere

hep yolcusun.

Yol boyunca kazandığın şeyleri

hatırla

suları

atmacaları

soğukları

mola yerlerinde göz göze geldiğin

insanları

gözünü ayıramadığın

ayrılırken içinin burkulduğu

sevgilileri.

Ayaklarını sokup

şarkılar söylediğin umudu.

Shakespear’i

içinde enva-i çeşit balığın dolaştığı

yüreğin gıcır bir misket

yuvarlanırken Hüsn-ü Aşk’ta

yol işte

oluşur

bir tek yol kalır geriye

birkaç kez koklanmış sevgilinin

gerdanı

hiç giyilmemiş ipek bir gömlek

tazeliğinde

Slyvia Plath kalır

bulutlar kalır, çardak altları

bağ bozumlarının o meşhur

akşamları.

Bak çekmecelerine eskinin

hepsi gerekli

yağmurlar yalnızca yağmur

gökyüzü bildik bir yüz

anlıyorsun ki şimdi

başka bir şey oldu dünya.

Anladın mı?

hayal/et hiç bitmeyecek çünkü, Uluer Aydoğdu, Pervaz Yayınları, Ankara, 2005.

http://www.sub1.farmaupdate.com/siir/u/uluer_aydogdu/yolcu.htm

Üst Baş’lık

Geceye başlık benimle kırıştıran ay. Kulağıma
hangi sevdalar, sönmüş yıldızlar zonklar
kristal bardak
eski rakılara terleyen filinta bir bedendir
topu topu yirmiz sekiz sayfalık kitapta
birkaç cümle var
ah, hangisinin altını çizsem
pıhtılaşmış kan sağıyor yüzüm.

Afyona müptela çocuk kaç zamandır
İstanbullara, özellikle eskisine
gider, orada özlerim seni
antika dükkanlarında ararım her parçanı
yapıştırabilir miyim diye tenimdeki eksik yerlere.

Ama fundalıkları soracak olursan
yeşil fresklerdir onlar
aşkın totemi nedir ki acaba
gelişini çizsem duvarlara. Kesinlikle.

Yaşlı Büyücünün Memeleri, Uluer Aydoğdu, Prospero Yayınları, Ankara, 1994.

Evrende var olan her şey, her nesne, her beden emekçidir

Kalp üstünde bir kuş öter devrim deyü deyü.

Sartre, “insan asla bilemeyeceği bir hakikatin işçisidir”, diyordu. Ah, evet dünyadan yıldızlara, yıldızların etrafında dönen dünyalardan meteorlara, kuyruklu yıldızlara, her bir toz zerresine, kuarklardan elektronlara, moleküllere, arılardan çiçeklere, insanlara, yağmur damlalarından buğday tanelerine, damlaya damlaya daha büyük, daha yoğun ve karışık bir damla olan bir damla suya, mikrop ve makroplardan toprağın üstünde ve altındakilere, şimdi, şu an mahsul olup var olamayacağı vakte varınca kendini var olabileceği yere, toprağa, o doğurgan rahme, onun bildiğine, onun şefkatine bir tohum olarak gömüp ekeceklerden çoktan mahsul olmuş tohumlara kadar, evrende var olan her şey, her nesne, her beden emekçidir.

Dünyaya katıldım bir kere

dünya bana katıldı.

Saçları zaman sarısı

Rakı içilesi-

Alnıma dayadığın neydi

hayat, revolver, bulut

kalbinin ucundaydı tetik

sıksan havalanacaktım

sıktın uçtum

karatavuğun aşkta ileri gideni oldum basbayağı

sen benim melek şeyimdin

sen benim kendimde, kendi kendime, kendimi soluma şeyim

memelerin içindi her şey ne yalan söyleyeyim

alt yapısında aşk vardı elbette en sol tarafımdan

henüz yaşanmamış en güzel günün

burnumu sızlatan o nihavent kokusunu saymıyorum tabii

o günlerde hepimiz uzaylıydık

yıldızlar fru fru ederdi

ve biz

solucan deliklerinde vızır vızır gidip gelen küheylanlara tapardık

Neanderthal’ler de öyle yapardı

bir gün bunu yapamayacaklarını gördüler herhal

o güzel küheylanlarına binip gittiler

binip gitmek alacalı ve sıracalı bir çiçek

erdem olur hem anne hem baba tarafımdan

gel dedin, geldim

öyle zikzak falan yapmadan

dosdoğru sana

görmeliydin beni tırmanırken

öyle güzel tırmanıyordum ki

lemurlar bile şaşırıp kaldı bu işe

ne yapayım ben de böyle bir teşekkürdüm dünyaya.

Bir yerlerde saçları zaman sarısı kadınlar vardı

çünkü kuşlara inanıyorduk

uzaklarda kıpraşıp kıpraşıp göz kırpan bir yıldızdı devrim

lemurlar kadar güzel

yeryüzü ağacına tırmanıyorduk daldan dala sıçrayarak

upuzun bir mektuptun işte sen

kendinde, kendi kendine, kendini yazan

seni öptüğümde rüyana kadar gittim

evine, kuş maddene

orada of

bir ormanda kaldım, bir içte

uçtum, uçtum orada of

ne iyiydim ne kötü

ne bendim ne başka bir şey

seni gördüm

feleklerin bükülüşünde, bükülüşün ilmindeydin.

Seni ta kuarklarından tutup

ellerine, gamzelerine, çocukluğuna kadar sevmek

seni yakından, seni uçlarından, seni ortandan

çiçekler nasıl açıyorsa

açışına bırakmak seni

rüyamın en güzel vaktiydin sen

basbayağı kendi içime baktığım

sıracalı atları vururlar oysa.

Eliz Edebiyat, sayı 61, Ocak 2014.

Uluer’in, Pen-Ek Rataranuang’a, Beyninden Vurulmuş, tepetaklak yazdığı mektuptur

Uluer’in,  Pen-Ek Rataranuang[1]’a, Beyninden Vurulmuş, tepetaklak yazdığı mektuptur

Mutlubaharlarevi, Şubat 2015, İzmir

-Karaokeyi severim, ağaçları ve perileri.

Sevgili Pen,

sana rastladım

rastlamak kapıp çalmak demektir buralarda

seni kaptım, seni çaldım

hayatın bir bildiği olmalı

beynimden vurup

basbayağı büktün beni, evirildim

alacalandı mı üzüm durmaz yürür şaraba

sonrası şiir kerim

savrulup sürüklenen bir rüyaya koyuldum, bir nehre.

Evrendeki Son Yaşam, kalecik karamdır, öküzgözüm.

Kızılırmağı bilir misin

varmayı bilmez abdalın biridir

onun kalbinden ne geçiyorsa Pen

yoldan çıkmalar, burgaçlar, tarifesiz seferler

Hayalet Dalgaları’nın kalbinden de onlar geçiyor

kertenkelelerin kanununda ne varsa

durmayarak durmak, bunun üslubu, bunun renkleri

Kenji’nin kanununda da var

işin şarap damıtmak senin

kalpleri sulamak

aşağıları yukarılayıp yukarıları aşağılamak

bu bir raks, bu bir gökyüzü kayığı

belki de bir tilt makinesidir

gördüm

gökyüzü eşrafından Kıristofer

bir büyük ormanda yaşayan karatavuğun teki de diyebiliriz pekala

uyuklayan taşı toprağı alıp bir güzel çiğnemiş kalbiyle

şıra yapmış

hayatın yanağına gamze yapmış

alaycı tebessüm anıtı kasvetin ortasına

bıraktığı lezzeti

Evrenin Sonundaki Restoran[2]da

Büyük Çöküş’[3]ü seyrettiğimdeki lezzetle kıyaslayabilirim belki.

Tul, demokrasinin bittiği yerde esaslı bir yumruk, of

ete sevdalı canım bir bıçak, of

şiir hızında bir kurşun

kimi zaman böyle anlaşırız birbirimizle

öyle değil mi sevgili Pen!

Bozunup gidiyoruz

savrulup gidiyoruz

sürüklenip

yaprağın bir bildiği olmalı

gidip yaprağa, ağaca, rüzgara sormalı

bir şey ne kadar ihtimalsizse

o kadar üryandır, o kadar abası yanık

ve yapamayacağı şey yoktur tıpkı hayat gibi

ummanda, o bir damla suda yüzüyorlar işte

senin şu tatlı Noi, sonra onun kardeşi Nid

burada kalmak tehlikeli ve yasaktır diye bir oluş emre sarılı

alacalı ve sıracalı bir memleketimiz var kaburgalarımızın altında Pen

at, at olmanın

fil, fil olmanın

insan, insan olmanın mağlubu

çünkü nehirdir varoluş

dağları söküp söküp harman yerine taşır

çünkü yeniden, yeniden karılıyoruz

çünkü bu gitmelerimiz yarın gelmek olacak

tutku der kimileri buna, oyun der, yaşama uğraşı

ipini kopartmış bir uçurtma[4] ise şöyle diyecektir bize

ölümün tersi doğum değil

ihtirastır, adamım, safkan bir at.

Ben seninle ilerilere gittim, uçlara, hayatın bildiğine

rüzgarda dal budak salmaları, kökleşip yerleşmeleri göremezsin

ben rüzgara

kırlangıçlar çığırdı

ben o göğe gittim

büyük bir ırmakta yıkandım hep ilk defa

dünya tek parça bir bütünken konuşmaya ihtiyacı yoktur sevgili Pen

ne zaman bir yerimiz ağrır

orası konuşmaya başlamıştır

ben o dile

kainatın ağrıyan yeri insana gittim

zarlar yuvarlanıyor henüz, zarlar gelmedi

dişleyip dişlenmeye

kimi zaman birisiyle iletişim kurabilmenin tek yolu onu öldürmektir, diyor Kapote, bak

bukalemunlar için müziğe[5] gittim

şiir yazabileceğime yumruk atabilmek isterdim, diyen gökçenur[6] bir şaire

yapıp ettiğimiz dünya karışmış havaya, suya yapıp ediyor bizi

o diyalektiğe gittim ben

senalar olsun çam ağacının hışırtısına, elmanın çekirdeğine.

Pen,

zihin, bilinç ve göz arasında kapalı gişe birer film olan hayatlarımız

dünya hakkında birer dünya olan çığlıklardır tıpkı filmlerin gibi

ölümden daha doğumcul

doğumdan daha ölümcül bir film var mıdır, yok

herkes toplasın bakalım iç açılarını

bir sığırcık ediyor mu acaba

biz, icabında kuş

icabında kuark yıldızın birinde

biz, bir var, bir yok

biz, aşk, kavga ve elveda!

Mahsus şiir eder gözlerinden öperim, sevgili Pen.

CazKedisi, Nisan-Mayıs-Haziran 2015, İzmir.


[1] Taylandlı yönetmen. Beyninden Vurulmuş, Evrendeki Son Yaşam, Hayalet Dalgaları, Orman Perisi filmlerinden bazıları. Christopher (Doyle),  Evrendeki Son Yaşam filminin görüntü yönetmeni. Kenji, Noi ve Nid, Evrendeki Son Yaşam filminin kişileri.

[2] Douglas Adams’ın Otostopçunun Galaksi Rehberi serisinin ikinci kitabı, 1980.

[3] Big Bang’in (Büyük Patlama) tersi, Big Crunch ( Büyük Çöküş).

[4] Tennyse Williams.

[5] Bukalemunlar İçin Müzik, Truman Capote, Remzi Kitabevi, 1990.

[6] Gökçenur Ç.

‘Pırrr Bilim’ tahsil etmekle meşgul biriyim ben


Uyuklayan kayalıkların bile

raks ettiği bilinen bir şeydir kuşlar arasında

 ‘Pırrr Bilim’ tahsil etmekle meşgul biriyim ben.*

*Kalbim, kaburgalarımın arasında küçük bir gök cismi, Üvercinka, 2019.

Aynı evrenin mahsulü ve tohumu aynı dünyanın mahsulleri ve tohumlarıyız. Gerçekliğimiz bu. Hakikat ise tek parça, ayrılmaz, bölünmez bir bütündür.

Var olamayacağı yere varınca mahsul, var olabileceği yere, toprağa, o daima doğurgan rahme, o emin ellere, onun bildiğine gömüp eker kendini. Faz geçişidir bu. Tıpkı sistemin toplam enerji seviyesinin kritik bir seviyeye geldiğinde faz geçişleri yapması gibi.

Ne kadar rahmetli olacak şu bedenim, hı

belki de bir evin tuğlası.

Kendini bil

Sen kendini bilmezsin 
Ya nice okumaktır

Yunus Emre

Cehalet, yani cahillik kendini, var olanı bilmemektir. ‘Bilgisizlikle’, az ya da çok bilip bilmemekle alakası yoktur. Kaldı ki birçok şeyi biliyor olabilirsin, yalayıp yutmuşsundur her şeyi, ama olsa olsa bilgi istiflemiş, bilgi depolamışsındır. Oysa kendini, var olanı bilmek; kendini, var olanı bir bütün olarak yargılamadan, kınamadan olduğu gibi bilip fark etmektir. Değilse uyurgezer bir şekilde körlemesine yaşıyorsundur. Cehalet, yani cahillik budur işte tam da şu an olmakta olan.

Kendini, var olanı bilmek; kendini, var olanı bahaneler üretmeden, haklı çıkmaya çalışmadan fark etmekle olur. Ve kendini, var olanı tek parça bir bütün olarak fark edip bilmek var olmanın kendisidir. Mevcut ve hazır olmanın.

Değilse yoksun!